वीरगन्ज । एक समय नक्कली भारतीय नोटको कारोबारमा ‘बादशाह’ को उपमा पाएका मोहम्मद युनुस अन्सारी फेरि कानुनको फन्दामा परेका छन्।
नक्कली भारतीय नोटको मुद्दामा लामो कैद भुक्तान गरेर भर्खरै रिहा भएका उनलाई अहिले सम्पत्ति शुद्धीकरणको गम्भीर आरोपमा अनुसन्धानका लागि म्याद थपिएको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकको वित्तीय अनुसन्धान इकाइको विशेष निर्देशनपछि अन्सारीको विगतका सबै आर्थिक कारोबारहरूको गहिरो छानबिन सुरु भएको छ, जसले उनलाई पुनः जेलयात्रामा धकेल्ने सम्भावना बढेको छ।
प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीआइबी) अन्तर्गतको आर्थिक अपराध अनुसन्धान महाशाखाका प्रमुख एसएसपी होविन्द्र बोगटीले राष्ट्र बैंकले केही महिनाअघि नै पत्राचार गरेको पुष्टि गरेका छन्। यसअघि उनी जेलमा रहेकाले पर्याप्त अनुसन्धान हुन नसकेको र अब रिहा भएपछि अनुसन्धानलाई तीव्र पारिएको बोगटीले बताए। उनले ‘स्रोत नखुल्ने रकमको कारोबारमा अन्सारीको संलग्नता देखिएको’ र ‘अनुसन्धानबाट खुलेका विषयमा उनको बयान र थप प्रमाणसहित मुद्दाको म्यादभित्रै अदालत पेश गरिने’ बताएका छन्।
पुनः जेलयात्राको प्रबल सम्भावना
प्रहरी अनुसन्धानमा संलग्न अधिकारीहरूका अनुसार, यदि युनुस अन्सारीले राष्ट्र बैंकले औंल्याएका करोडौं रुपैयाँ बराबरका कारोबारहरूको वैध स्रोत पुष्टि गर्न सकेनन् भने उनी पुनः जेल जाने सम्भावना अत्यन्तै प्रबल छ। सम्पत्ति शुद्धीकरण निवारण ऐनअनुसार, गैरकानुनी आर्जनको स्रोत पुष्टि गर्न नसकेमा कडा सजाय हुने प्रावधान छ।
युनुस अन्सारीमाथि भइरहेको यो अनुसन्धानले नेपालमा अवैध वित्तीय गतिविधि र संगठित अपराध नियन्त्रणमा सरकारको सक्रियता बढेको सन्देश दिएको छ। विशेषगरी, राष्ट्र बैंकको वित्तीय अनुसन्धान इकाइ र प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरोले समन्वय गरी गरिरहेको यो कारबाहीले अबदेखि संगठित अपराधमा संलग्न व्यक्तिहरूको वित्तीय पाटोमा पनि गहिरो अनुसन्धान हुने स्पष्ट संकेत गर्छ।
यो घटनाले नेपाली समाजमा मौलाएको वित्तीय अपराध र त्यसका मुख्य पात्रहरूमाथि थप निगरानी बढ्ने अपेक्षा गर्न सकिन्छ।
युनुस अन्सारीः एक विवादास्पद पृष्ठभूमिको समीक्षा
युनुस अन्सारीको नाम नेपालमा अवैध भारतीय नोटको कारोबारसँग पर्यायवाची जस्तै बनेको छ। उनको अपराधको इतिहास एक दशकभन्दा लामो छ र यसमा विभिन्न राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय गिरोहसँगको सम्बन्ध पनि जोडिएको छ।
सन् २०१० को दशकमा प्रवेशः
अन्सारीको नाम पहिलो पटक ठूलो परिमाणमा नक्कली भारतीय नोटसहित पक्राउ परेसँगै सार्वजनिक भयो। उनको गिरफ्तारीले नेपालमा भारतीय नक्कली नोटको जालो कति गहिरो र व्यवस्थित छ भन्ने तथ्य उजागर गरेको थियो।
लगातारको पक्राउ र रिहाइः उनी एकपटक पक्राउ परे पनि विभिन्न कारणले छिट्टै रिहा हुने गरेका थिए।
कतिपय अवस्थामा अदालती प्रक्रियाको जटिलता र कतिपय अवस्थामा राजनीतिक प्रभावको पनि चर्चा हुने गर्थ्यो। यो सिलसिलाले उनलाई अपराधको दुनियाँमा झन् शक्तिशाली बनाउँदै लगेको आरोप लाग्ने गरेको छ।
जेलभित्रबाटै धन्दाः
अन्सारीमाथि जेलमा रहँदा पनि अवैध धन्दा चलाएको आरोप लाग्ने गरेको थियो। कारागारभित्रबाटै उनले आफ्नो सञ्जाललाई सञ्चालन गरेको र बाहिरका व्यक्तिमार्फत कारोबार जारी राखेको भनी प्रहरीले पटकपटक अनुसन्धान गरेको थियो।
पाकिस्तानसँगको सम्बन्धः
उनको नक्कली भारतीय नोट कारोबारमा पाकिस्तानसँगको सम्बन्धबारे पनि विभिन्न समयमा चर्चा हुने गरेको छ। पाकिस्तानी गुप्तचर संस्था (आईएसआई) सँग उनको साँठगाँठ रहेको र त्यहाँबाटै नक्कली नोट नेपाल भित्र्याउने गरेको आरोप समेत लाग्ने गरेको छ। यो आरोपले उनको प्रोफाइललाई थप संवेदनशील बनाएको थियो।
जेलभित्रको रहस्यमय गोलीकाण्ड
युनुस अन्सारीको इतिहासमा सबैभन्दा सनसनीपूर्ण घटनामध्ये एक हो, जेलभित्रै उनीमाथि भएको गोली प्रहारको घटना। सन् २०११ (२०६७ फागुन) मा उनी सुन्धारास्थित केन्द्रीय कारागारमा नक्कली भारतीय नोट कारोबारको मुद्दामा कैद भुक्तान गरिरहेका बेला उनीमाथि भारतीय ‘शार्प सुटर’ मनमित सिंह भाटियाले गोली प्रहार गरेका थिए। भारतीय नागरिक भाटियाले कैदी चार्ल्स शोभराजलाई भेट्ने बहाना बनाएर कारागार प्रवेश गरेको र अन्सारीमाथि गोली चलाएको प्रहरी अनुसन्धानबाट खुलेको थियो। भाग्यवश, अन्सारी त्यस आक्रमणबाट बाँच्न सफल भएका थिए। यो घटनाले जेलभित्रै समेत अन्सारीको ज्यानको खतरा रहेको र उनको संलग्नताको गहिराईलाई थप उजागर गरेको थियो।
वर्तमान संकट : सम्पत्ति शुद्धीकरणको नयाँ जालो
नक्कली भारतीय नोटको मुद्दामा कैद सजाय भुक्तान गरी भर्खरै रिहा भएका अन्सारीलाई यसपटक राष्ट्र बैंकको सक्रियतामा सम्पत्ति शुद्धीकरण मुद्दामा तानिएको छ। राष्ट्र बैंकको वित्तीय अनुसन्धान इकाइले प्रहरीलाई पत्राचार गर्दै अन्सारीको नाममा स्रोत नखुलेको करोडौं रकमको कारोबार देखिएको औंल्याएको छ।
