वीरगन्ज । मोहर्रम इस्लामिक क्यालेन्डरको पहिलो महिना हो, जुन विश्वभरका मुस्लिम समुदायका लागि गहिरो धार्मिक र ऐतिहासिक महत्त्व राख्छ।
यो मुख्यतया इस्लामका पैगम्बर हजरत मोहम्मद (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम)का नाति हजरत इमाम हुसैन इब्न अली र उनका ७२ जना साथीहरूको कर्बलाको मैदानमा भएको शहादत (बलिदान) को सम्झनामा मोहर्रम (दाहा) मनाइन्छ। यो घटना न्याय, सत्य र धार्मिकताका लागि गरिएको संघर्षको प्रतीक हो।
मोहर्रमको इतिहास
मोहर्रमको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण घटना इस्लामिक इतिहासमा कर्बलाको युद्ध हो। यो घटना सन् ६८० ईस्वी (६१ हिजरी)मा इराकको कर्बला भन्ने ठाउँमा भएको थियो। यस युद्धमा इमाम हुसैनले तत्कालीन उमय्यद शासक यजीद प्रथमको अन्याय र अधर्मका विरुद्ध लड्दै आफ्नो र आफ्ना साथीहरूको जीवनको बलिदान दिएका थिए।
यो युद्धको १०औं दिनलाई ‘आशूरा’ भनिन्छ, जुन मोहरम महिनाको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण दिन हो। यस दिन इमाम हुसैन र उनका साथीहरूलाई शहीद गरिएको थियो। त्यस समयमा, उमय्यद खलीफा यजीद प्रथमले इस्लामिक राज्यमा निरंकुश शासन र भ्रष्टाचार फैलाउन थालेका थिए।
यजीदले पैगम्बर मोहम्मदका नाति इमाम हुसैनलाई आफ्नो वफादारी स्वीकार गर्न दबाब दिए। तर, इमाम हुसैनले यजीदको अधर्मी शासनलाई अस्वीकार गर्दै सत्य र न्यायको मार्गमा अडिग रहे।
इमाम हुसैन मक्काबाट आफ्नो परिवार र केही साथीहरूसहित इराकको कूफा जाँदै गर्दा यजीदका सेनाले उनलाई कर्बलामा घेरा हाले। १० मोहरमको दिन, पानी समेत बन्द गरेर घेरिएका इमाम हुसैन र उनका थोरै साथीहरूले यजीदको विशाल सेनासँग वीरतापूर्वक युद्ध लडे। यस युद्धमा इमाम हुसैन, उनका छोरा अली अकबर, भाइ अब्बास र अन्य धेरै आफन्त तथा साथीहरू शहीद भए।
यो बलिदान इस्लामको सच्चा मूल्यमान्यता, मानव अधिकार र अल्लाहको मार्गमा हिँड्ने प्रेरणाको स्रोत बन्यो। इमाम हुसैनले इस्लामको सच्चा मूल्यमान्यता, न्याय, सच्चाई र धार्मिक सिद्धान्तको रक्षाका लागि आफ्नो ज्यानको आहुति दिएका थिए।मोहरमको यस दुःखद घटनाले मुस्लिम समुदायलाई न्यायका लागि उभिन, अन्यायका विरुद्ध लड्न र सत्यका लागि बलिदान दिन प्रेरित गर्छ।
मुस्लिमहरुले कसरी मनाउँछन् मोहर्रम
शिया मुस्लिमहरूका लागि मोहर्रम शोक, दुःख र मातम (रुवाबासी) को महिना हो। उनीहरू इमाम हुसैनको शहादतलाई गहिरो शोकका साथ सम्झन्छन्। आशूराको दिन उनीहरू ताजिया (इमाम हुसैनको मकबराको प्रतीकात्मक स्वरुप) जुलुस निकाल्छन्। उनीहरू कालो लुगा लगाउँछन्, छाती पिट्छन् र इमाम हुसैनको बलिदानको सम्झनामा रुवाबासी गर्छन्। उनीहरूले यस महिनामा विवाह वा अन्य खुसीका कार्यक्रमहरू गर्दैनन्।
सुन्नी मुस्लिमहरूले पनि इमाम हुसैनको बलिदानलाई सम्मान गर्छन् र कर्बलाको घटनालाई एउटा महत्त्वपूर्ण र दुःखद घटना मान्छन्। यद्यपि, उनीहरू शियाहरूले जस्तै मातम मनाउँदैनन्। उनीहरूका लागि यो शोकको पर्वभन्दा पनि एउटा महत्त्वपूर्ण ऐतिहासिक घटनाको सम्झना हो।
सुन्नीहरू मोहर्रमको ९ र १० (वा १० र ११) गते रोजा (व्रत) बस्छन्। यो व्रत पैगम्बर मोहम्मदले आशूराको दिन बसेको रोजाको परम्परालाई पछ्याउँदै राखिएको मानिन्छ। यसको सम्बन्ध इमाम हुसैनको शहादतसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको छैन, बरु यो दिन अल्लाहले फिरऊन (फिरोह)बाट मुसा (मोसेस)लाई बचाएको दिन पनि हो भनी कतिपय सुन्नीहरूले विश्वास गर्छन्। उनीहरूले यस दिन नमाज पढ्ने, कुरान पढ्ने र गरिब दुखीलाई दानपुन गर्ने जस्ता कार्यहरू गर्छन्।
कतिपय सुन्नी समूहले ताजिया निकाल्ने चलन पनि छ, तर यो शियाहरूको जस्तो मातम र शोक प्रदर्शनसँग सम्बन्धित हुँदैन।
आजको युगमा पनि मोहर्रमको महत्त्व उत्तिकै प्रासंगिक छ। इमाम हुसैनको बलिदानले विश्वभरका मानिसहरूलाई अन्याय, दमन र भ्रष्टाचारका विरुद्ध आवाज उठाउन र सत्यका लागि दृढ रहन प्रेरित गर्छ। यो पर्वले धार्मिक सहनशीलता, मानव अधिकारको संरक्षण र सामाजिक न्यायका लागि निरन्तर संघर्षको सन्देश दिन्छ। कर्बलाको घटनाले मुसलमानहरूलाई आफ्नो धार्मिक सिद्धान्तहरूमा अटल रहन र कुनै पनि परिस्थितिमा न्यायको पक्षमा उभिन सिकाउँछ।
मोहर्रम मुस्लिम समुदायका लागि एक महत्त्वपूर्ण महिना हो जुन इमाम हुसैनको न्याय र सत्यका लागि गरिएको बलिदानको सम्झनामा मनाइन्छ। यसलाई मनाउने शैलीमा शिया र सुन्नी समुदायबीच मतभिन्नता भए पनि, इमाम हुसैनको त्याग र बलिदानलाई दुवै समुदायले सम्मान गर्छन्।
